Οδηγίες

Τα βήματα

1. Πατήστε «Επιλογή αρχείου» και διαλέξτε φωτογραφία, εικόνα ή PDF. Από κινητό μπορείτε να τραβήξετε φωτογραφία εκείνη τη στιγμή.
2. Αν το αρχείο έχει πολλές σελίδες (PDF ή TIFF), γράψτε ποια σελίδα θέλετε, ή επιλέξτε «Όλες οι σελίδες» για ένα ενιαίο αρχείο Braille, ως 40 σελίδες τη φορά (περίπου 15 δευτερόλεπτα η σελίδα). Κάθε σελίδα του βιβλίου αρχίζει σε νέα σελίδα Braille.
3. Πατήστε «Μετατροπή σε Braille». Η αναγνώριση κρατά συνήθως 10–30 δευτερόλεπτα. Η πρόοδος ανακοινώνεται κάθε λίγα δευτερόλεπτα.
4. Στο «Αποτέλεσμα» κατεβάστε το αρχείο που χρειάζεστε ή αντιγράψτε το Braille.
5. Ελέγξτε το αποτέλεσμα. Δείτε παρακάτω την ακρίβεια.

Πώς βγάζω καλή φωτογραφία

Η ποιότητα της φωτογραφίας κρίνει την ακρίβεια περισσότερο από οτιδήποτε άλλο. Ακόμα και μια μικρή κλίση ή θόλωμα μπορεί να χαλάσει πολύ την αναγνώριση.

• Μία σελίδα κάθε φορά, ολόκληρη μέσα στο κάδρο, όσο πιο μεγάλη γίνεται.
• Από πάνω, κάθετα: το κινητό παράλληλο με τη σελίδα, όχι υπό γωνία.
• Επίπεδη σελίδα: πιέστε ελαφρά το βιβλίο ώστε η σελίδα να μην καμπυλώνει κοντά στη ράχη.
• Καλό, ομοιόμορφο φως, χωρίς τη σκιά του χεριού ή του κινητού. Αποφύγετε το φλας, γιατί κάνει αντανάκλαση.
• Σταθερό χέρι: ακουμπήστε τους αγκώνες στο τραπέζι και περιμένετε να εστιάσει η κάμερα.
• Αν έχετε PDF ή σαρωτή, προτιμήστε τα: δίνουν το καλύτερο αποτέλεσμα (300 dpi).

Τι αρχεία δέχεται

• Φωτογραφίες και εικόνες: JPG, PNG, HEIC/HEIF (iPhone), WebP, AVIF, TIFF (και πολλών σελίδων), GIF, BMP.
• PDF: διαλέγετε ποια σελίδα.
• .byzx ή .byz: παρτιτούρα γραμμένη στο πρόγραμμα Neanes. Δεν χρειάζεται αναγνώριση, οπότε το Braille βγαίνει χωρίς λάθη ανάγνωσης, μαζί με τους στίχους.
• .byzocr: αρχείο αναγνώρισης από το Neanes OCR, για όσους το έχουν διορθώσει ήδη.
• Μέγιστο μέγεθος: 40 MB. Πολύ μεγάλες φωτογραφίες μικραίνουν αυτόματα.

Τα αποτελέσματα και τι κάνω με αυτά

Στον «Έλεγχο αναγνώρισης» κάθε τμήμα Braille έχει δίπλα την περιγραφή των σημαδιών στα ελληνικά, π.χ. «πεταστή + ολίγον, κλάσμα». Όταν επιλέγετε ένα τμήμα, φωτίζονται στη σελίδα τα σημάδια από τα οποία προήλθε. Τα σημάδια με χαμηλή βεβαιότητα έχουν διακεκομμένο πορτοκαλί πλαίσιο. Οι προειδοποιήσεις δείχνουν σημεία που η μέθοδος Δοσιθέου δεν καλύπτει ρητά: εκεί ο μετατροπέας δεν μαντεύει, και χρειάζεται ανθρώπινος έλεγχος.

Διόρθωση λαθών και στίχοι

Η αυτόματη αναγνώριση κάνει λάθη. Όποιος βλέπει την παρτιτούρα, π.χ. ένας δάσκαλος ή ένας ψάλτης, μπορεί να τα διορθώσει μέσα στη σελίδα, χωρίς να ξέρει Braille.

1. Στο «Έλεγχος και διόρθωση», πατήστε «Διόρθωση» δίπλα σε ένα τμήμα, ή κάντε κλικ σε ένα σημάδι πάνω στη σελίδα.
2. Για κάθε σημάδι αλλάξτε ό,τι χρειάζεται: νεύμα, χρόνο, γοργόν, δίεση ή ύφεση, ψηφιστόν ή αντικένωμα, βαρεία, φθορά. Για τις μαρτυρίες αλλάζετε φθόγγο, περιοχή και γένος.
3. «Διαγραφή σημαδιού» αν το σημάδι δεν υπάρχει στην παρτιτούρα, «Προσθήκη νεύματος μετά από αυτό» αν λείπει.
4. Στίχοι: στο πεδίο «Συλλαβή» του νεύματος όπου ξεκινά κάθε συλλαβή, γράψτε τη συλλαβή, π.χ. «Κυ». Το Braille γράφει τότε τη συλλαβή και τη μουσική της, όπως ορίζει η μέθοδος.
5. Πατήστε «Εφαρμογή διορθώσεων». Το Braille ξαναγράφεται αμέσως με τους κανόνες Δοσιθέου, και τα διορθωμένα σημάδια φαίνονται με πράσινο πλαίσιο.

Υπάρχουν Αναίρεση και Επαναφορά στην αρχική ανάγνωση. Τα αποτελέσματα σβήνονται σε 6 ώρες, γι' αυτό πατήστε «Αποθήκευση διορθώσεων» για να κρατήσετε τη δουλειά σας σε αρχείο (.byzdots.json). Όταν το ανεβάσετε ξανά, συνεχίζετε από εκεί που σταματήσατε. Η εικόνα της σελίδας δεν αποθηκεύεται μέσα στο αρχείο.

Ο διορθωτής δουλεύει και μόνο με πληκτρολόγιο και με screen reader, οπότε μπορεί να τον χρησιμοποιήσει και ένας τυφλός χρήστης που ξέρει τι λέει η παρτιτούρα.

Ακρίβεια και περιορισμοί

Η μετατροπή γίνεται σε δύο στάδια, και τα λάθη μπορούν να έρθουν από το καθένα:

1. Αναγνώριση (OCR): τα σημάδια βρίσκονται στην εικόνα με τη δική μας μηχανή αναγνώρισης, που τρέχει μέσα στην εφαρμογή, χωρίς σύνδεση με άλλη υπηρεσία. Αναγνωρίζει σωστά περίπου το 99% των κομματιών μελανιού σε σελίδες που δεν είχε δει κατά την εκπαίδευση.
2. Μετατροπή σε Braille: γίνεται με τους κανόνες της μεθόδου Δοσιθέου από τη διατριβή. Στα τέσσερα λυμένα παραδείγματα της διατριβής, η σύγκριση κελί προς κελί με τη λύση της διατριβής, από τη φωτογραφία ως το Braille, δίνει ομοιότητα 89–97% (Κεκραγάριον βαρέος ήχου 97%, Κεκραγάριο α΄ 95%, Πασαπνοάριο πλ. β΄ 94%, Αγνή Παρθένε 89% από πολύ μικρή εικόνα). Οι περισσότερες διαφορές είναι μαρτυρίες και σπάνια σημάδια.

Τι σημαίνει αυτό στην πράξη: σε μια καθαρή σελίδα με 100 σημάδια, να περιμένετε έως και περίπου 10 λάθη, και περισσότερα σε θολές ή στραβές φωτογραφίες. Γι' αυτό το Braille πρέπει να ελέγχεται από γνώστη της μεθόδου πριν χρησιμοποιηθεί στη διδασκαλία ή στο αναλόγιο.

Γνωστοί περιορισμοί:

• Στίχοι: η ανάγνωσή τους από τις φωτογραφίες είναι δοκιμαστική (επιλογή «Ανάγνωση στίχων από την εικόνα»): τις διαβάζει η δική μας αναγνώριση γραμμάτων, μαζί με τόνους και πνεύματα· περίπου 8 στις 10 συλλαβές βγαίνουν σωστές, οπότε πρέπει να ελέγχονται. Το μεγάλο διακοσμητικό αρχικό γράμμα δεν διαβάζεται ακόμα. Χωρίς στίχους, το Braille έχει μία γραμμή για κάθε γραμμή της παρτιτούρας. Μπορείτε να τους γράψετε στον διορθωτή.
• Γραμματοσειρές: η μηχανή εκπαιδεύτηκε κυρίως σε σύγχρονες έντυπες εκδόσεις και σε σημάδια που «τυπώσαμε» με ελεύθερες βυζαντινές γραμματοσειρές. Παλιά βιβλία με πολύ διαφορετική γραμματοσειρά αναγνωρίζονται λιγότερο καλά.
• Χειρόγραφα δεν υποστηρίζονται.
• Λιγότερο συχνά σημάδια, όπως φθορές, χρόες και ορισμένες μαρτυρίες, αναγνωρίζονται λιγότερο αξιόπιστα, γιατί υπήρχαν λίγα παραδείγματα για την εκπαίδευση.
• Κείμενο κοντά στα νεύματα, π.χ. τίτλοι ή σχόλια, μπορεί να διαβαστεί κατά λάθος ως σημάδι.

Πώς βρίσκω τα λάθη: οι μαρτυρίες είναι σημεία ελέγχου. Αν μια μαρτυρία δεν είναι αυτή που περιμένετε, το λάθος βρίσκεται κάπου ανάμεσα σε αυτήν και την προηγούμενη σωστή μαρτυρία.

Συχνές ερωτήσεις

Ευχαριστίες

Η αναγνώριση γίνεται με τη δική μας μηχανή. Για τη μέτρηση των συνδυασμών των σημαδιών και για συνθετικά παραδείγματα χρησιμοποιήθηκαν οι ελεύθερες γραμματοσειρές της ομάδας του Neanes (SIL OFL 1.1)· στην αρχή, το ανοιχτό εργαλείο Neanes byzantine-chant-ocr έδωσε τις πρώτες προτάσεις για τις ετικέτες εκπαίδευσης, που ελέγχθηκαν μία μία. Ευχαριστούμε τις εκδόσεις papline για την άδεια να χρησιμοποιήσουμε τις σελίδες τους στην εκπαίδευση. Βασικό έργο του χώρου είναι η εργασία των C. Dalitz, G. K. Michalakis και C. Pranzas, «Optical Recognition of Psaltic Byzantine Chant Notation» (IJDAR, 2008). Οι κανόνες Braille προέρχονται από τη διδακτορική διατριβή του π. Θεοδώρου Τσαμπατζίδη. Όλα τα έργα τρίτων αναφέρονται στις άδειες λογισμικού.

Ερωτήσεις ή προβλήματα: info@byzantine-dots.gr